
2 November 2026
Tegenbewijsregeling box 3: Werkelijk rendement doorgeven
Heb je vermogen in box 3 boven een bepaalde drempel? Dan betaal je daar inkomstenbelasting over. Is jouw werkelijke rendement lager dan het wettelijk vastgestelde rendement? Dan kan deze box 3-belasting mogelijk omlaag door voor de jaren 2017-2024 een beroep te doen op de ‘tegenbewijsregeling box 3’. We geven je praktische tips en aandachtspunten mee.
Het werkelijk rendement
Vanaf aangiftejaar 2025 is het mogelijk het werkelijke rendement door te geven in de aangifte zelf. Voor de jaren 2017 – 2024 kan gebruik worden gemaakt van het ‘Formulier Opgaaf Werkelijk Rendement’ (formulier OWR). De Tegenbewijsregeling geldt waarschijnlijk tot en met 2027. Het streven is om per 2028 een nieuw box 3-stelsel in te voeren dat nog meer gebaseerd is op het werkelijke rendement.
Helaas kan niet iedereen gebruikmaken van de tegenbewijsregeling. Je moet namelijk wel tot de doelgroep behoren. We leggen dat uit in het onderstaande stappenplan, onder stap 1.
Hoe bereid je je voor op de tegenbewijsregeling box 3? We nemen je mee in onderstaand stappenplan.
- Bepaal of en voor welke jaren je in aanmerking komt voor de tegenbewijsregeling
- Zet op een rij hoeveel belasting je hebt betaald in box 3
- Maak een inschatting van je werkelijke rendement
- Verzamel de benodigde informatie
- Geef het werkelijk rendement door
- Controleer de aangepaste of nieuwe aanslag
Stap 1: Bepaal of en voor welke jaren je in aanmerking komt voor de tegenbewijsregeling
De staatssecretaris heeft per aangiftejaar bepaald wie tot de doelgroep behoort. Hieronder kun je per jaar zien of jij tot de doelgroep hoort en dus gebruik kunt maken van de tegenbewijsregeling. Ook geven we kort aan wat je opties zijn als je niet tot de doelgroep behoort.
Jaren 2021 t/m 2024
Je komt voor deze jaren in aanmerking als je:
- aangifte hebt gedaan over het betreffende jaar, of
- een definitieve aanslag hebt ontvangen over dat jaar.
Let op: voor 2021 moet je uiterlijk 31 december 2026 het formulier OWR hebben ingediend, óf moet dan een verzoek om ambtshalve vermindering bij de Belastingdienst binnen zijn.
Jaar 2020
Je komt in aanmerking voor 2020 als je:
- op of ná 12 november 2021 een definitieve aanslag 2020 hebt gekregen, of
- vóór 12 november 2021 een definitieve aanslag hebt ontvangen én daartegen bezwaar hebt gemaakt (bijvoorbeeld via de massaalbezwaarprocedure).
Let op: In beide gevallen moet je uiterlijk 31 december 2025 een verzoek om ambtshalve vermindering hebben ingediend (als dat nog niet is gebeurd), óf vóór het einde van 2025 het formulier OWR indienen.
Jaren 2017, 2018 en 2019
Je komt voor deze jaren in aanmerking als je:
- op of ná 12 november 2021 een definitieve aanslag hebt gekregen, of
- vóór 12 november 2021 een definitieve aanslag hebt ontvangen én daartegen bezwaar hebt gemaakt (bijvoorbeeld via de massaalbezwaarprocedure).
Daarnaast moet je in beide gevallen ook tijdig een verzoek om ambtshalve vermindering hebben ingediend:
- Voor 2019: uiterlijk 31 december 2024
- Voor 2018: uiterlijk 31 december 2023
- Voor 2017: uiterlijk 31 december 2022
Andere gevallen
Als jouw definitieve aanslag over 2017 t/m 2020 op 24 december 2021 al onherroepelijk vaststond, heb je toen geen rechtsherstel gekregen in box 3. Inmiddels heeft de Hoge Raad uitspraak gedaan in de zogenoemde massaalbezwaarplusprocedure (MB+-procedure). De Hoge Raad heeft beslist dat deze groep geen recht heeft op rechtsherstel en dus ook geen beroep kan doen op de Tegenbewijsregeling.
Stap 2: Zet op een rij hoeveel belasting je hebt betaald in box 3
Behoor je tot de doelgroep voor bepaalde jaren? Pak dan je aangiften inkomstenbelasting erbij van jou en je eventuele fiscale partner. Zet per jaar op een rij hoeveel belasting je volgens de aangifte hebt betaald of moet betalen in box 3. Het is namelijk alleen zinvol om je werkelijke rendement door te geven als je dan minder belasting betaalt.
Stap 3: Maak een inschatting van je werkelijke rendement
Het is vooraf helaas niet precies te voorspellen of je belasting terugkrijgt. De berekening van het werkelijke rendement kan complex zijn, zeker als je vermogen bestaat uit bijvoorbeeld vastgoed of niet-beursgenoteerde aandelen. Maak daarom voor elk relevant jaar een globale inschatting van je werkelijke rendement en de belasting die je daarover zou moeten betalen.
Als blijkt dat je bij werkelijke rendement juist meer belasting zou betalen, hoef je voor dat jaar geen formulier in te vullen. De definitieve aanslag blijft dan gewoon gebaseerd op je aangifte.
Wat valt onder werkelijke rendement?
De tegenbewijsregeling volgt de Hoge Raad die in december 2021 en juni 2024 heeft aangegeven hoe werkelijk rendement berekend moet worden. Je berekent het werkelijk rendement als volgt:
- Je berekent het werkelijk gerealiseerde én ongerealiseerde rendement over je volledige vermogen. Het gaat dus niet alleen om het rendement op 1 januari, maar over het hele jaar.
- Eerst kijk je naar het directe rendement. Denk aan rente op bank- en spaartegoeden, dividend op aandelen en huurinkomsten bij vastgoed. Deze informatie vind je meestal op jaaroverzichten en in (huur)overeenkomsten.
- Vervolgens neem je ook het indirecte rendement mee. Denk aan de waardeverandering van onroerende zaken en effectenportefeuilles. Het gaat hierbij zowel om gerealiseerde waardeveranderingen, bijvoorbeeld door verkopen, als om ongerealiseerde waardeveranderingen gedurende het jaar. Om dit goed te kunnen berekenen, moet je de transacties en waardeontwikkelingen van je vermogen in kaart brengen.
- Je mag geen kosten aftrekken van het rendement, behalve rente over schulden die tot je box 3-vermogen behoren.
Belangrijk om te weten:
- Er geldt geen heffingsvrij vermogen.
- Verliezen uit andere jaren mag je niet verrekenen.
- Je mag geen rekening houden met inflatie.
- Alleen de waardevermeerdering die verband houdt met gemaakte kosten ter verbetering of uitbreiding kan – onder voorwaarden – buiten beschouwing blijven. De kosten zelf dus niet.
- Is je werkelijke rendement negatief? Dan krijg je geen belasting terug. De Hoge Raad heeft bepaald dat de belasting in box 3 nooit lager is dan nul.
Tips:
- Leg je aangiften met box 3-gegevens van de afgelopen jaren naast elkaar. Zie je stijgende waardes per 1 januari? Dan is het minder waarschijnlijk dat de tegenbewijsregeling voordelig uitpakt, omdat ook ongerealiseerde waardestijgingen meetellen.
- De berekening kost tijd en je moet veel informatie verzamelen. Overweeg of het voor jou de moeite waard is om erin te duiken.
Voorbeeldschema: berekening werkelijk rendement
| Vermogenscategorie | Direct rendement + | + | Indirect rendement (waardeontwikkeling gerealiseerd/ongerealiseerd)+ | = | Werkelijk rendement fiscaal |
| Banktegoeden | |||||
| Tweede woning | |||||
| Verhuurd vastgoed | |||||
| Overige bezittingen | |||||
| Schulden | |||||
| Totaal werkelijk rendement | |||||
| Belasting box 3
|
Tarief | Vanaf 2024: 36%
2023: 32% 2022: 31% Tot 2022: 30% |
Het rendement zoals dat voor de tegenbewijsregeling is gedefinieerd, komt op een aantal belangrijke punten mogelijk niet overeen met wat jij wellicht zelf onder werkelijk rendement verstaat. Denk bijvoorbeeld aan het feit dat je kosten niet in mindering mag brengen of dat je verliezen niet kunt verrekenen. Wil je dit ter discussie stellen bij de Belastingdienst? Neem dan contact op met je adviseur bij OneLane.
Stap 4: Verzamel de benodigde informatie
Voor het invullen van het formulier ‘Opgaaf Werkelijk Rendement’ (OWR) heb je veel gegevens nodig. Hoeveel hangt af van jouw situatie. Denk aan:
Bank- en spaartegoeden:
- IBAN en naam bank
- Jaaroverzichten met rente
Vorderingen:
- Geldleningsovereenkomst
- Bankafschriften met ontvangen rente
- Onderbouwing waardeveranderingen
Beleggingen:
- Jaaroverzicht van instelling/fonds
- Bruto-inkomsten, waarde per 1 jan / 31 dec
- Overzicht van aan- en verkopen
VvE-aandeel:
- Bewijs van jouw aandeel in de rente
Onroerende zaken (geen eigen woning):
- WOZ-beschikkingen / taxatierapporten
- Facturen van verbeteringen + onderbouwing waardestijging
- Aan- of verkoopnota’s
- Huuropbrengsten + overeenkomsten
Cryptovaluta:
- Jaaroverzichten met waarden per 1 jan / 31 dec
- Overzicht van aan- en verkopen
Schulden:
- Jaaroverzicht met rente
- Leningsovereenkomst
- Bankafschriften met betaalde rente
- Eventuele waardeveranderingen
Let op: Bij de berekening telt het moment van ontvangst, niet het jaar waarop het rendement betrekking heeft. Bijvoorbeeld: huur ontvangen op 5 januari 20255 hoort bij dat jaar, ook als het over december 2024 gaat.
Stap 5: Geef het werkelijk rendement door
Je kunt het formulier OWR invullen via mijn.belastingdienst.nl met je DigiD. Of laat je adviseur het doen via zijn aangiftesoftware. Zorg ervoor dat je alle info compleet hebt; dat scheelt tijd.
Let op: Je hebt een deadline. Die staat in de brief van de Belastingdienst. Wacht niet te lang, het formulier invullen kost tijd en kan pas als je alles compleet hebt.
Stap 6: Controleer de aangepaste of nieuwe aanslag
De Belastingdienst gebruikt je opgave om de definitieve aanslag op te leggen, of een eerdere aanslag te corrigeren. Ben je het niet eens met de manier waarop het werkelijke rendement is berekend? Maak dan op tijd bezwaar. De termijn staat op de aanslag.
Let op! Dit bericht is gebaseerd op de wet- en regelgeving zoals die gold op de publicatiedatum en bevat een algemene beschrijving. De adviseurs van OneLane adviseren je graag over de actuele mogelijkheden voor jouw specifieke situatie. Neem gerust contact op!
Share this article
Aansluitende inzichten
Werkgevers en werknemers
Chocoladeletter, (kerst)cadeau of diner: hoe werkt dat fiscaal?
Af en toe wil je je werknemers spontaan verrassen. Een attentie hoeft niet altijd als loon te worden beschouwd. Wij vertellen je hier graag meer over.
ESG
The EUDR Simplification Review & Guidance for 2026
On 4 May 2026, the European Commission released its long‑anticipated Simplification Review of the EU Deforestation Regulation (EUDR), marking a pivotal moment for companies preparing for compliance.